Demografische ontwikkelingen West-Brabant

Kansen voor de regio – tijdig inspelen op een ander demografisch perspectief voor West-Brabant

De 19 gemeenten van West-Brabant werken samen met maatschappelijke partners aan een regio ‘waar het goed toeven is’. Prognoses laten zien dat de meeste gemeenten in West-Brabant vroeger of later, direct of indirect, te maken krijgen met bevolkingsdaling. Langs de randen van de regio is deze trend al zichtbaar. Deze demografische ontwikkeling manifesteert zich op termijn in daling van het aantal inwoners en/of daling van het aantal huishoudens en een trek naar de stad. In combinatie met  ontgroening en vergrijzing heeft dit gevolgen voor wonen, werken, ruimte, onderwijs en zorg- en welzijnsvoorzieningen, kortom voor leefbaarheid.
Het vraagt dus om een tijdig inspelen op deze trends, waardoor nieuwe kansen worden gecreëerd.

De regio is in het najaar van 2011 gestart met het project ‘Kansen voor de regio – tijdig inspelen op een ander demografisch perspectief voor West-Brabant’, waarin 4 stappen zijn te onderscheiden:
• bewustwording,
• beeldvorming en omvangbepaling
• oplossingsrichtingen benoemen 
• ontwikkeling van integraal beleid.

Demografische ontwikkeling biedt ook kansen voor het zelfbewustzijn van de regio en maakt gebruik van de centrale ligging van de regio.
Wethouder K. Jongmans van de gemeente Roosendaal is de voorzitter van de stuurgroep van het project ‘Kansen voor de regio – tijdig inspelen op een ander demografisch perspectief voor West-Brabant’.

Het project, kortweg ‘Demografische ontwikkelingen WBR’ genoemd, is een integraal project van de Regio West-Brabant. Nadrukkelijk wordt in dit project de samenwerking gezocht tussen het project ‘Kansen voor de regio – tijdig inspelen op een ander demografisch perspectief voor West-Brabant’ van de Bestuurscommissie Ruimtelijke Ontwikkeling en Wonen en het project ‘Regionale aanpak Leefbaarheid West-Brabant’ van de Bestuurscommissie Zorg, Welzijn en Onderwijs.

Bij het programma leefbaarheid is de demografische ontwikkeling een randvoorwaarde voor het project Leefbaarheid. Gezamenlijk worden oplossingen gezocht voor de invloed van de demografische ontwikkelingen op de leefbaarheid in de kleine(re) kernen.
Daarnaast hebben zowel Leefbaarheid als Demografische Ontwikkelingen eigen doelen die nagestreefd worden. Zo wordt één plus één drie.
Leefbaarheid en Demografische ontwikkeling ontmoeten elkaar daarbij in aandacht voor:
• bijzondere dorpen en steden in een historisch perspectief
• de menselijke maat bij faciliteiten, zorg, wonen en mobiliteit
• innovatieve werkgelegenheid
• een zelfbewuste stedenrij met steden als parels in de regio
• de pluspunten van toerisme, recreatie en ontspanning.
De afstemming van de beide projecten is schematisch weergegeven in het Trechterschema samenwerking

Beide projecten zijn gestart op 30 september 2011 tijdens de Kick off Leefbaarheid.

Het project Demografische ontwikkelingen wordt uitgevoerd in vier stappen:

Stap 1: Verkennende gesprekken
Er zijn gesprekken gevoerd met enkele sleutelfiguren uit de regiogemeenten en hun partners (de drie O’s).  De gesprekken zijn primair gericht op die kolommen/ domeinen die de regio nog minder scherp op haar netvlies heeft als het gaat om de demografische verandering en de gevolgen daarvan. Het resultaat bestaat uit een groslijst van de opgaven en gevolgen van demografische verandering.   

Stap 2: Gebiedsgerichte werkateliers
De uitkomsten van de verkennende gesprekken vormen het fundament voor drie gebiedsgerichte werkateliers. In de subregio’s  ’Land van Heusden en Altena’, ‘West-Brabant West’ en ‘Breda en ommeland’ hebben de gebiedsgerichte werkateliers plaatsgevonden. Per deelgebied zijn deelnemers uit het gebied vanuit een integrale benadering uitgenodigd. Naast deelnemers uit gemeenten en provincie, zijn de deelnemers afkomstig van woningbouwcorporaties, zorg- en welzijnsinstellingen en vertegenwoordigers vanuit het onderwijs. In de gebiedsateliers zijn handelingsstrategieën opgehaald, waaruit bouwstenen gefilterd zijn. Een impressie van deze drie sessies kunt u vinden in het document gebiedsgerichte ateliers.

Stap 3: Integratiebijeenkomst
Op 23 maart 2012 organiseerde de regio West-Brabant het congres ‘‘Groei’pijn of kansen voor de regio - Bouwen aan een nieuw demografisch perspectief voor West-Brabant’. Een verslag van dit congres kunt u lezen via deze link.

Tijdens het congres is het thema Leefbaarheid de rode draad. De gevolgen van de demografische ontwikkelingen komen goed voor het voetlicht door een presentatie van de getallen vanuit de provinciale prognose- en bevolkingscijfers en het rapport met bouwstenen voor de punten op de horizon 2040 dat wordt toegelicht. Daarnaast worden de keuzes voorgelegd, die uit het PON- onderzoek ‘Naar een bovenlokale aanpak van leefbaarheid in West-Brabant’ blijken. De presentaties kunt u hiernaast bij Downloads nog eens bekijken.

Het congres op 23 maart is goed bezocht. Ongeveer 100 deelnemers zijn actief op zoek gegaan naar de kansen voor de regio en mee te werken en te denken over de bouwstenen.
Deze gevonden bouwstenen uit stap 2  worden gebruikt om de sterkte en kansen van de drie subregio’s te benutten zodat het geheel meer is dan de som der delen. Met de gevonden bouwstenen, oplossingsrichtingen en handelingstrategieën en met de thema’s (bestuurscommissies) vanuit de Strategische Agenda West-Brabant 2012-2020 wordt het manifest ‘Horizon 2040’ opgesteld.

Tussenstap met gebiedsgerichte bijeenkomsten met maatschappelijke partners en met gemeenteraden. Informatie volgt.

Stap 4: Opstellen Manifest ‘Horizon 2040’